Zegar słoneczny - ruch Ziemi
Z kartki, plasteliny i wykałaczki zróbmy sobie zegar słoneczny - z kartki wycinamy okrągłą tarczę, na środku przyklejamy kawałek plasteliny, w który wbijamy patyczek lub wykałaczkę. W słoneczny dzień postawmy nasz zegar na balkonie (uwaga na wiatr!) lub parapecie.

Wspólnie z maluchem zaznaczajmy jak zmienia się w ciągu dnia położenie słońca na niebie.



zegar słoneczny doswiadczenia eksperymenty

zegar sloneczny doswiadczenia eksperymenty

Dawno temu, gdy nie było jeszcze prawdziwych zegarów w ten właśnie sposób odmierzano czas – patrząc na położenie słońca na niebie. Tak powstały pierwsze zegary – zegary słoneczne. To rozwiązanie miało jednak pewna wadę – słońce czasami chowało się za chmurę i wtedy taki zegar nie działał. Dlatego stopniowo ludzie uczyli się inaczej odmierzać czas – oprócz zegarów słonecznych powstawały również klepsydry, w których przesypywał się piasek.

Czy Słońce kręci się wokół Ziemi?
Kiedyś dawno temu właśnie tak uważano, bo przecież patrząc na niebo i cienie widzimy, że słońce się porusza. Jednak to nie Słońce się porusza tylko my się poruszamy! To Ziemia kręci się wokół Słońca.  

 Jak to wygląda?
Wieczorem, gdy już będzie ciemno zgaście światło i zapalcie lampkę (najlepiej zdjąć z niej klosz i odsłonić samą żarówkę). Teraz weźmy jakiś owoc (pomarańcz) i wbijmy przez jego środek długą wykałaczkę, patyk itp. Lampka to będzie nasze Słońce a owoc to Ziemia. Wykałaczka to oś Ziemska, która przechodzi od bieguna do bieguna. Tak naprawdę w naszej Ziemi nie tkwi wcale żaden patyk – ta oś ziemska jest niewidoczna. Góra naszej pomarańczki to półkula północna a ta część na dole to półkula południowa.

Nasza Ziemia to baaaardzo zakręcona planeta – kręci się wokół Słońca oraz dodatkowo jeszcze kręci się wokół własnej osi. I to wszystko naraz!

Na początek rozważmy ruchy Ziemi po kolei:

Ziemia kręci się wokół własnej osi - czyli obraca się dookoła ruch ten nazywamy ruchem obrotowym Ziemi – zakręćmy patyczkiem pomarańczy. Raz słoneczko oświetla Ziemię z jednej strony a raz z drugiej. Tam gdzie słoneczko świeci mamy dzień, tam, gdzie jest cień mamy noc. Nasze słonko wcale nie wędruje po niebie tak jak widzieliśmy to na zegarze słonecznym. Tak naprawdę to Ziemia kręci się dookoła. Nasze słońce również tak naprawdę nie zachodzi – po prostu w pewnym momencie Ziemia się obróci tak, że my już go nie widzimy ale widzą je ludzie, którzy mieszkają w innej części Ziemi. Czyli tam gdzie wcześniej była noc teraz nastaje dzień.

Z tym kręceniem się Ziemi to jest czasem niemałe zamieszanie...
Jak myślisz – jeśli twój kolega, koleżanka poleci do chin to czy na jego zegarku będzie taka sama godzina jak na twoim? No właśnie, godzina tam będzie zupełnie inna. Tak naprawdę ludzie mieszkający w różnych częściach świata mają na swych zegarkach różne godziny. Chcąc np. do nich zadzwonić musimy o tym pamiętać, by przypadkiem nie obudzić ich w nocy!



Ziemia kręci się wokół Słońca – czyli obiega Słońce dookoła - ruch ten nazywamy ruchem obiegowym Ziemi weźmy naszą pomarańczkę i zatoczmy nią kółka wokół żarówki. jednak musimy pamiętać, że oś ziemska nie jest idealnie pionowa tylko trochę przekrzywiona. Dzięki temu raz do słoneczka odwrócona jest bardziej nasza półkula północna – wtedy mamy ciepło i jest lato a po połowie roku Słońce bardziej oświetla półkulę południową. Wtedy tam jest lato a my mamy zimę.

zegar słoneczny doswiadczenia eksperymenty
Autor grafiki: Tauʻolunga

zegar słoneczny doswiadczenia eksperymenty

A teraz spróbujcie pokazać oba ruchy naraz – to dopiero jest trudne zadanie! Powodzenia!
comments powered by Disqus